Voorwoord: Theateramateurs zijn liefhebbers van theater

De “ambitieuze amateurs”, waar dit onderzoek over gaat, vormen in alle opzichten de top van het amateurtheater: de ambitie is hoog, de spoeling dun, en subsidies vrijwel afwezig. De tijdsinvestering van de makers is meestal groot, waardoor ze zelden buiten hun eigen wereld treden. Ze zien niet wat anderen doen, kijken zelden naar het professionele theater omdat ze zelf ‘s avonds aan het repeteren zijn. In het grijze gebied komt behalve ambitie ook erg veel pretentie voor.

Inleiding: Waarom mensen voor een toneelvereniging kiezen? Daar zijn honderden redenen voor te geven. Plezier is daar de belangrijkste van.

Het doel van deze evaluatie is in de eerste plaats het beschrijven van het NCA Amateur Theater Circuit. Op basis van de gegevens en de gesprekken met betrokkenen heb ik me echter veroorloofd om een aantal aanbevelingen te doen voor de toekomstige ontwikkeling van het Circuit. Aan het eind van dit verslag, in het hoofdstuk “De toekomst” wordt daar nader op in gegaan.

Ontstaansgeschiedenis: Het tournee-idee voor amateurs is niet nieuw. Vroeger bestond er in Nederland Het Landjuweel.

Iedereen die theater maakt vindt zichzelf op zijn minst bijzonder, en het is ook een kunstvorm, waarin de makers een zekere eigenzinnigheid nooit ontzegd kan worden. Deze factoren bepalen het aanbod van groepen die in het Circuit willen spelen. Hoe het NCA deze criteria echter werkelijk invult, wordt duidelijk uit de selectie: daar ligt de ware visie van het NCA, het onderwerp van deze evaluatie.

Aanmeldingen: Bij het zoeken naar voorstellingen gaat het NCA grotendeels uit van groepen die zichzelf aanmelden: de amateurs die met hun voorstelling willen reizen.

Ambitie, voor alle amateurs die zich hebben aangemeld, ligt vooral in het streven naar erkenning. Daarvoor is het nodig om vormen te zoeken en voorstellingen te spelen die voor een breed publiek toegankelijk zijn, en tegelijkertijd niet teveel gebonden zijn aan de specifieke plaats waar wordt gespeeld. Ambitieuze amateurs willen iets uitdragen aan meer mensen dan alleen hun naaste familie en vrienden: een visie op theater, hun eigen kwaliteiten als speler, of een visie op de liefde, de wereld en de rest.

Keuze: Het NCA wil met het Amateur Theater Circuit bijzondere en belangwekkende ontwikkelingen volgen in het amateurtheater.

In het amateurtheater moet, volgens het NCA Amateur Theater Circuit, de amateurspeler centraal staan. Circuitwaardig amateurtheater verenigt ambacht en eigenzinnigheid op een manier die beantwoordt aan de vermogens en belevingswereld van de spelers, zodanig, dat het spelplezier en de inhoudelijke overtuiging van die spelers op ieder willekeurig publiek overkomen.

Theaters: Net als de voorstellingen zijn ook de theaters, waaruit het Circuit bestaat, aan selectie onderhevig geweest

De gevolgen van de reorganisatie zijn zeer gunstig geweest voor het Circuit. Dank zij de strenge selectie van theaters en voorstellingen begint het Circuit een “gezicht” te ontwikkelen. De schaalverkleining heeft de werkdruk binnen de organisatie wat de planning betreft iets verminderd. Bovendien is de continuïteit van het Circuit beter gewaarborgd. In bijna alle deelnemende theaters is per maand één voorstelling te zien geweest.

Stand van zaken: Volgens de selecteurs van het NCA ontberen lokaal “beroemde” voorstellingen vaak de basiskwaliteit die van een Circuit-voorstelling mag worden geëist.

Een extra investering in het Circuit zal (op termijn) zeker zijn vruchten kunnen afwerpen. Meer inspanningen op het gebied van vooral personeel en publiciteit zullen een beter “produkt” opleveren waar uiteindelijk ook meer publiek op zal afkomen. Op deze manier zal de prijs per voorstelling en de prijs per toeschouwer zodanig dalen, dat een optimaal rendement wordt verkregen uit de verstrekte subsidiebedragen.