instagram

Zinsbegoocheling – Toneelgroep Amsterdam

Jet set op z’n plek gezet

Voorstelling: Zinsbegoocheling
(Pierre Corneille) door Toneelgroep Amsterdam. Regie Gerardjan
Rijnders. Gezien: 16-10. Stadsschouwburg Amsterdam. Tournee t/m 23-12.

Amsterdam
– Daar zit je dan. Op rij vier van de toneeltempel aan het Leidseplein.
Om je heen alles wat in Amsterdam beroemd, bijna beroemd, of alweer
verlopen is. In je rug de ogen van het gepeupel op het tweede en derde
balkon. Boven je uit die gigantische marmeren toneellijst. De
Schouwburg is uitverkocht, want heel Amsterdam is uitgelopen voor
Zinsbegoocheling, de voorstelling met die bijzondere kostuums.

Toneelgroep
Amsterdam pakt uit met Corneille. Zinsbegoocheling is de enige comedie
van deze 17e eeuwse Franse tragedieschrijver. Een vader vraagt een
tovenaar om hulp bij het zoeken naar zijn verloren zoon. De magiër
tovert hem het leven van zijn zoon voor. Die zoon blijkt een hork die
gaat waar de inhoud van zijn broek hem voert. Dat loopt dus slecht af,
en aan het einde gaat iedereen dood. De vader blijft in vertwijfeling
achter bij de magiër.

Een comedie? Er klopt iets niet.
Tragedieschrijver Corneille heeft het niet helemaal begrepen. In een
comedie gaat niemand dood. Maar dat is dan ook de essentie van dit stuk
toneel over toneel. Corneille’s comedie gaat over de tragedie en over
het publiek dat ernaar kijkt. Een opeenstapeling van Droste-effecten in
de bovenmaatse bonbonnière aan het Leidseplein

De beelden
zijn prachtig. Sigrid Koetse speelt de magiër vanaf het begin met een
ongeloofelijk vette knipoog. Haar toverwereld is een toneellijst,
waarachter prachtige coulissendecors, schitterende belichting en
oogverblindend mooie kostuums schuilgaan. Zodra het stuk over het leven
van de zoon (Pierre Bokma) begint, zit je direct in een zwaar
aangezette, dik geschmierde tragedie.

De spelers zijn een
topteam. Roos Ouwehand speelt haar prinsesje prachtig. Joop Admiraal
komt even langs en speelt weer zo’n fantastische oude zeiker. Gijs de
Lange doet vier heerlijke dubbelrollen en Hajo Bruins… Na afloop van
de voorstelling joelde de zaal speciaal voor hem, laat dat genoeg zijn.
Zijn Matamore is een geniale, tegen wil en dank rijmende zielepoot, die
moet je gewoon gaan zien.

De voorstelling zelf is een geval
apart. In het deel voor de pauze laat je je meeslepen, overdonderd door
al die schoonheid, al die plaatjes, al die schmiere en vooral dat
enorme spelplezier. Maar toch knaagt er iets, en dat ga je na de pauze
voelen. De vaart van voor de pauze is weg, Hajo Bruins is minder vaak
te zien, en de monologen worden al maar langer. Een echte
Corneille-tragedie ontrolt zich, maar het waarom van al die kitsch
blijft vaag.

Erg niemendallerig en duur, denk je dan.
Verspilling van subsidiegeld aan loze, maar mooie plaatjes en praatjes.
De vormgeilheid loopt tot in het absurde als Janni Goslinga (prinses
Rosine) zelfs op spitzen opkomt. Dat is strakke konten-esthetiek. Het
lijkt er even op dat Gerardjan Rijnders zich definitief overgegeven
heeft aan het publiek. Dat wil tenslotte een onderhoudend stukje toneel
als excuus om de vrinden van de grachtengordel weer eens te zien

En
dan gebeurt het. De tragedie in de comedie loopt af en Sigrid Koetse
vertelt waar het allemaal om begonnen is. Ze doet het in de woorden van
Corneille, maar het zijn evengoed de woorden van de grootste regisseur
van Nederland. Zinsbegoocheling is een ode aan het klassieke
lijsttoneel, maar wel de kwaadaardigste ode die ik ooit zag. Rijnders
maakt in de kitscherige negentiende-eeuwse lijst van de Amsterdamse
schouwburg opeens glashelder waarom wat hem betreft de kiet
ogenblikkelijk tegen de vlakte moet, en deelt en passant een sneer uit
naar de collega’s van het Nationale Toneel die onlangs nog hun eeuwige
liefde aan de klassieke schouwburg hebben beleden.

Maar
de grootste veeg uit de pan krijgen wij. Het klapvee op de eerste rang.
Het fin de siècle-publiek dat zich zo thuisvoelt in het rode pluche. De
jetset die zo gehecht is aan dat gezapige toneel waar zo’n schouwburg
je toe dwingt. U bent gewaarschuwd. Rijnders is terug in de schouwburg.
Krachtiger dan ooit. Ga dat zien.

Meer schrijfhulp?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief.

Scroll Up