instagram

Alize Zandwijk over Platonov

Het ro theater herneemt Tsjechovs oerstuk Platonov
'We consumeren ons het leplazarus'

Vorig
jaar was het alleen in Rotterdam te zien. Gelukkig is Platonov, het
Tsjechovstuk dat Alize Zandwijk maakte bij het ro theater, nu
uitgekozen om als 'Topstuk' op tournee te gaan. Er moet dan nog wel
hard gewerkt worden om een aantal nieuwe acteurs in te werken. ,,Een
acteur is in die eerste kennismaking met een tekst vaak het scherpst.”




Rotterdam (GPD)_En
dan is het meteen al anders. Bart Slegers moet een mislukte grap
vertellen, en hij doet dat zoals alleen Bart Slegers dat kan. Iedereen
schatert. Regisseuse Alize Zandwijk gilt het uit. De man die ooit, bij
Ivo van Hove's Zuidelijk Toneel, ster was in een legendarische Hamlet,
keert na een lange afwezigheid terug aan het Nederlandse toneel. In
Platonov, het legendarische oerstuk van Tsjechov dat nu door het ro
theater in tournee wordt gebracht, vervangt hij Cees Geel, die vorig
jaar nog meespeelde, maar die nu hard op weg is om talkshowhost te
worden bij de commerciële televisie.
Alize Zandwijk maakte Platonov
vorig jaar bij het ro theater, en het stuk was alleen in Rotterdam en
Antwerpen te zien. Zonde, vonden ze niet alleen bij het ro theater,
maar ook bij organisatie die jaarlijks de tournee organiseert van
zogenaamde Topstukken: dit jaar is Platonov een van die stukken die een
extra tournee krijgen langs een aantal grote Nederlandse schouwburgen.
Voor Zandwijk biedt het een kans om nog eens goed naar haar eigen werk
van een jaar een geleden te kijken. ,,Ik heb nu meer afstand”,
verklaart ze na afloop van de repetitie. ,,Vorig jaar zette ik het
begindeel van het stuk heel traag op, met extreem veel stiltes en
pauzes. Ik wilde er een naar feestje van maken. Ik ga dat nu anders
doen. Ik ben daarom ook zo dol op hernemingen, want daarmee heb ik de
kans om mezelf te corrigeren. Om te verbeteren wat ik in die eerste
versie niet goed vond.”
Het is natuurlijk de vraag of dat nodig was.
Het stuk werd door de recensenten wisselend ontvangen. Er waren heel
erg enthousiaste reacties, maar er waren ook mensen bij die zich boos
maakten om de ledigheid die Zandwijk liet zien. Zijn die verschillen in
de recensies nog reden om het stuk nu te verduidelijken? Voor de
regisseuse die zich in het verleden nogal eens boos maakte op de
kwaliteit van de Nederlandse theaterjournalistiek, zijn de recensies
geen reden om haar werk te herzien: ,,Ik pas het stuk vanuit mezelf
aan. Ik ben er nu achter dat we in de vorige versie de woorden allemaal
iets te belangrijk hebben gemaakt. Dat kon drammerig overkomen, en dat
moet helemaal niet. Ik ben nu dus die woorden wat minder nadrukkelijk
in aan het zetten. Het mag wat minder barok, en wat alledaagser.”
En
over die alledaagsheid moet het stuk ook gaan, volgens Zandwijk:
,,Tjechov is natuurlijk heel vaak klassiek opgevoerd, zwaar en serieus.
Maar dan ontken je de humor. Die mensen lachen natuurlijk heel vaak met
elkaar, ondanks de leegte, of misschien wel dankzij de leegte. Dat laat
ik zien. Niemand neemt verantwoordelijkheid voor zijn eigen leven.”
En
dat leidt tot grote ellende, natuurlijk. Zoals in elk stuk haalt Alize
Zandwijk ook uit dit stuk één zin die alles voor haar zegt: ,,'waarom
leven we toch nu niet zoals we zouden kunnen?'. Zo'n zin gaat over de
spijt die in al Tsjechovs werk zit. Het was de frustratie van Tsjechov
zelf dat hij zijn hele leven lang kneiterhard gewerkt heeft om veel
geld te verdienen, en hij wilde ook iets, terwijl iedereen om hem heen
maar op zijn reet zat en niks deed en zich daarbij ook nog eens
verveelde. Ons grootste probleem is niet eens de verveling, maar juist
het feit dat we die verveling op allerlei manieren proberen op te
lossen. Wij gaan consumeren. Nog een nieuwe auto, nog een nieuwe broek,
nog een nieuwe trui. Alleen maar spullen om je te bevredigen. Maar dat
helpt steeds minder. Je hebt steeds meer nodig. We consumeren ons het
leplazarus om onze verveling te verdrijven.”
Dat klinkt als een
stevige moraal. ,,In het stuk zit die moraal niet zo sterk, hoor”, sust
Zandwijk de eventuele vrees voor drammerigheid. ,,Maar als ik regisseer
wil ik voor mezelf altijd een stevige moraal hebben. Ik wil iets hebben
waar het voor mij over gaat. Maar ik ga niet een voorstelling gebruiken
om met de vinger te wijzen.”
Een herneming betekent ook dat er met
nieuwe acteurs moet worden gewerkt. Niet alleen Bart Slegers is nieuw,
ook Anneke Blok, die een van de dragende rollen speelde in de versie
van vorig jaar, moet worden vervangen omdat ze elders werk heeft
aangenomen. Haar rol wordt overgenomen door Fania Sorel, die nu langs
de kant zit om te zien hoe Anneke Blok haar rol speelt. Ze heeft een
week de tijd om de rol te leren. Dat is kort, maar volgens Zandwijk
hoeft dat geen probleem te zijn. Nog kort geleden moest ze een acteur
vervangen in een voorstelling die ze maakte bij het Hamburgse Thalia
Theater, waar ze sinds haar bekroonde regie van Tsjechovs Ivanov twee
jaar geleden vaste gast is: ,,Ik moest in een week tijd een nieuwe
acteur inwerken, maar dat beviel uitstekend. De regie was eigenlijk al
helemaal klaar, en de nieuwe acteur kon zich moeiteloos in dat
gespreide bedje inwerken. Voor een acteur is dat heel bijzonder, want
je hoeft niet meer zelf de rol helemaal te bedenken, maar vanwege het
tijdgebrek ben je gedwongen om volledig op je intuïtie af te gaan. En
een acteur is in die eerste kennismaking met een tekst vaak het
scherpst. Vaak ben je in een regulier repetitieproces van 8 weken
alleen maar bezig om de intensiteit van die eerste week terug te halen.”

Platonov
van het ro theater is te zien in Rotterdam (25 en 26 november),
Groningen (29 november t/m 2 december), Breda (6 t/m 9 december),
Eindhoven (13 t/m 16 december), Leeuwarden (19 t/m 22 december),
Amsterdam (27 t/m 30 december), Arnhem (3 t/m 6 januari 2007),
Maastricht (10 t/m 13 januari), Den Haag (17 t/m 20 januari) en Utrecht
(24 t/m 27 januari) Let op: vervroegde aanvangstijd in alle theaters:
19.30 uur. Inlichtingen:
www.rotheater.nl.

Scroll Up